ΜΟΥΣΙΚΗ.ΤΕΧΝΗ

ΜΟΥΣΙΚΗ


  ΡΑΝΙΑ ΤΣΟΧΑΤΖΗ                       --Οι συνθέτες και η σύνθεση— 2ο μέρος.
Ας μιλήσουμε για τον Μότσαρτ, η ζωή του και τα ιστορικά ντοκουμέντα μας δείχνουν πως από μικρό παιδάκι αφιέρωνε στη μουσική σχεδόν όλη του τη δύναμη, όλο του το χρόνο, όλη του την εργατική δραστηριότητα. Γι’ αυτό δεν είναι παράξενο που είχε τόσο γρήγορα και τόσο θαυμαστά αποτελέσματα. Βέβαια η τόση έντονη δημιουργική δουλειά, δίχως ανάπαυλα και ξεκούραση, τον εξάντλησε και τον κατάστρεψε οργανικά. Γι’ αυτό και πέθανε μόλις τριανταπέντε χρόνων. Αμέσως μετά από τις πρώτες του πετυχημένες συναυλίες, ακολούθησαν ατελείωτες ώρες αυστηρής και κουραστικής μελέτης κάτω από την επίβλεψη του πατέρα του. Τη μεγάλη δόξα την πλήρωσε με πολλά κουραστικά ταξίδια σ’ όλη την Ευρώπη.
Ο εκπληκτικός αριθμός-600 συνθέσεις μέσα σε 27 χρόνια- του στοίχισαν πολλές νύχτες αγρύπνιας, πολλή εξουθενωτική δουλειά για να προλαβαίνει να παραδίδει στην ώρα τις παραγγελίες. Και σ’ όλα αυτά βάραινε πάντοτε η έγνοια της βιοπάλης. Κι έτσι μια μέρα ο χαμογελαστός και πετυχημένος Μότσαρτ, ξαφνικά γίνεται ένα κουρασμένο πλάσμα που έχει εξαντλήσει όλα του τα αποθέματα. Ο Μότσαρτ υπήρξε ένας επίμονος δουλευτής.
Τότε, ο συνθέτης μάθαινε από το δάσκαλό του, πρώτα απ’ όλα, να παίζει καλά κάποιο μουσικό όργανο. Και παράλληλα διδασκότανε αρμονία, μορφές ανάπτυξης της σύνθεσης, των μοτίβων της κλπ. Ο μαθητευόμενος συνθέτης ζούσε πολλά κοπιαστικά χρόνια κάτω απ’ τη σκληρή καθοδήγηση του δασκάλου. Τον ίδιο δρόμο ακολούθησε ο Μότσαρτ, ο Μπετόβεν, ο Σμέτανα κλπ.

Η τέχνη είναι δημιουργική δουλειά, γι’ αυτό και απαιτεί αδιάκοπη λύση καινούριων προβλημάτων, απαιτεί νέες ανακαλύψεις.
Ο Βέρντι για παράδειγμα, οι μεγάλες του επιτυχίες, οι ένδοξες όπερες που έγραψε, δεν τον έκαναν να σταματήσει ούτε για μια στιγμή να είναι επιμελής μαθητής, να γράφει στο σημειωματάριό του συνθέσεις-ασκήσεις με την πιο αυστηρή μορφή. Δεν ήθελε να σταματήσει το γύμνασμά του ακόμα και όταν έφτασε στο αποκορύφωμα της δόξας του.  Λέγεται επίσης, ότι οι συνθέτες χρειάζονται ιδιαίτερο περιβάλλον, ειδικό κίνητρο έμπνευσης για τη δουλειά τους. Φυσικά δεν είναι απόλυτα έτσι. Στην τέχνη δεν είναι δυνατό να υπάρχει καθορισμένο πρόγραμμα εργασίας, ούτε καθορισμένος χρόνος, γιατί χωρίς διάθεση και χωρίς έμπνευση είναι αδύνατο να δουλέψει ο καλλιτέχνης.  Βέβαια, πολλές συνθέσεις γεννηθήκανε μέσα σε πλαίσια πειθαρχημένης εργασίας και καμιά φορά εντυπωσιακής τάξης.
Ο Ντβόρζακ σηκωνότανε κάθε μέρα στις τέσσερις το πρωί και πήγαινε περίπατο και ξανά ριχνότανε στη δουλειά. Το ίδιο πρόγραμμα ακολουθούσε και στην Αμερική, πράγμα που έκανε τους φίλους του που τον φιλοξενούσαν ν’ απορούν μαζί του. Κι όμως η μουσική του Ντβόρζακ είναι απ’ τις πιο αυθόρμητες μουσικές δημιουργίες που γνωρίζουμε.  Το πρόβλημα της εργατικότητας είναι στενά δεμένο με τις δυνατότητες συγκέντρωσης του καλλιτέχνη.
Ο Μότσαρτ για παράδειγμα, είχε τη δυνατότητα να ενορχηστρώνει μέσα σε φιλικό περιβάλλον και παράλληλα, πολύ συχνά, έπαιρνε μέρος στις συζητήσεις των φίλων του. Αντίθετα όμως, οι περισσότεροι  συνθέτες ήθελαν μοναξιά για ν’ αποδώσουν.
Ο Χαίντελ στην ώρα της δουλειάς του, δεν επέτρεπε καμιά επίσκεψη. Προσπαθούσε με αγωνία να διώξει τις σκέψεις που στριφογύριζαν αδιάκοπα στο μυαλό του και κλειδωνότανε στο σπίτι του. Το κεφάλι του δούλευε αδιάκοπα, δεν ενδιαφερότανε για τίποτα και δεν έπαιρνε είδηση τι γινότανε γύρω του.
Κάθε καλλιτέχνης , μα και κάθε άνθρωπος, κρύβει μέσα του χαρίσματα και ιδιορρυθμίες και πολλές φορές εκδηλώνεται με παράξενο τρόπο. Ο συνθέτης είναι εργατικός όπως κάθε φυσιολογικός άνθρωπος και στο έργο του δεν τον βοηθάνε θαύματα. Ας θυμηθούμε τα λόγια του Μπαχ που έλεγε: ‘’Οποιοσδήποτε δουλέψει τόσο πολύ όσο εγώ, θα φτάσει στα ίδια αποτελέσματα’’. 
Το ταλέντο, η εργατικότητα και η συγκέντρωση είναι τα βασικά χαρακτηριστικά του καλλιτέχνη, δεν είναι όμως το παν. Αυτά αποτελούν τα μέσα. Πρέπει να δούμε τις ικανότητες του και με τι τρόπο τις αξιοποιεί.
Μας ενδιαφέρει να δούμε ποιος είναι ο στόχος της τέχνης του, ο προσανατολισμός του, η σκέψη του.
Πρέπει να δούμε σε τι βαθμό είναι αληθινός, ποια είναι η εσωτερική του αξία. Με λίγα λόγια, μας ενδιαφέρει ο βαθμός της ηθικής και της νοητικής ωριμότητας του συνθέτη.

                                                                         Ράνια Τσοχατζή

About Unknown

Από το Blogger.